Ünlü ekonomist: İnadına inadına faizi indirince döviz patladı gitti

Ünlü ekonomist: İnadına inadına faizi indirince döviz patladı gitti

Ünlü ekonomist: İnadına inadına faizi indirince döviz patladı gitti

Ekonomist Cevdet Akçay, “İnadına, inadına faiz indirilince inadına inadına da döviz fiyat aralıkları patladı gitti. TL’ye olan güven kayboldu. Artık, Türk Lirası Türk ekonomisini taşıyamayacak hale gelmiştir. Türk ekonomisi dış borçkoliktir. Aynen alkolik gibi Türk ekonomisi dış borç bulamadığı zaman krize girer. Bugün yaşadığımız da aynen budur” dedi.

TÜSİAD ve Koç Üniversitesi ortaklığı ile oluşturulan Ekonomik Araştırma Forumu (EAF), “2022’ye Girerken Türkiye Ekonomisi” başlıklı çevrim içi konferans düzenledi. Konferansta konuşan Akçay şunları kaydetti:

“Türk ekonomisi dış borçkoliktir”

Türk ekonomisi dış borçkoliktir. Aynen alkolik gibi Türk ekonomisi dış borç bulamadığı zaman krize girer. Bugün yaşadığımız da aynen budur. Yaşadığımız tablonun temelinde yatan hadise budur. Dış borcu bulamadığı zaman krize girer. Evdeki şişelerin sonunu içen alkolik gibi oradan buradan topladıklarını içerek idare etmeye çalışıyor ama sonunda hiçbir şey kalmadı. Eh bakkal da alkol vermiyor.

“İş tamamen kontrolden çıkıyor”

Zaten böyle bir bela geldiği zaman hiçbir süreç tek başına gelmez. Yanında birtakım problemleri de getirir. Bir pandemi ortamı var. Bunun yarattığı çok mühim bir olay var. O da gıda maddesi fiyat aralıklarındaki artış. Yüzde 40’a yakın artış var. Mesela bütün dünya çapında nebati yağı krizi var. Nebati yağı fiyat aralıkları yüzde yüzün üzerine artmış vaziyette. Bir de bunun Türk lirasının değer kaybıyla çarpınca iş tamamen kontrolden çıkıyor.

“Benzer krizlerde neler yapılacağını biliyorduk”

Şimdi klasik olarak Türkiye bundan önce benzer krizlere girdiğinde hemen hemen ne yapacağımızı biliyorduk. O da şuydu; işte IMF’yle anlaşma yapılıyordu. IMF bir meyhaneci, içki satan bir dükkandı. İşte bize de diyordu ki ‘Ben sana biraz döviz vereyim. Bunun Yanı Sıra bir paket veriyorum. Bütçe açıklarını azalt, devlet gelirlerini arttır, harcamalarını kıs’ derdi. Ondan sonra işte bir 6-8 ay içinde tekrar normalize oluyordu. Yine biz ufak ufak alkol alıp yolumuza devam etmekteduk.

“Türkiye’de enflasyonun sebebi devalüasyondur”

Bugünkü hükümet böyle bir IMF’e gitmem kompleksine girdi. O zaman nereden döviz bulacağız? Sık sık ‘Bu sıcak dövizle değil, ihracat artışıyla gelen dövizle döviz noksanımızı gidermemiz gerekmektedir’ diyorduk. Döviz arzı artınca da bir müddet sonra döviz fiyat aralıkları stabilize olur deniyordu. Tabii bu zor bir zaman. Böyle paldır güldür yapılacak bir zaman değil. Bunun Yanı Sıra tabii birtakım çılgınlıklar yapıldı. Türkiye’de enflasyon faiz arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Türkiye’deki enflasyonun sebebi devalüasyon yahut Türk lirasının değer kaybıdır. Enteresan bir şey çıktı ortaya, faizi indirince enflasyon da iner gibi artık sıfat takmak istemiyorum. Yanlış diyelim. Zırva falan demeyelim. Faiz inince döviz çıkıyordu. Bunu bilmeyecek bir şey yoktu.

“İnadına inadına faizi indirince döviz patladı gitti”

Bin defa dediler. İnadına, inadına faiz indirilince inadına inadına da döviz fiyat aralıkları patladı gitti. Naci Ağbal geldiğinde, eski modelle adam ne yapsın faizleri arttırıp 1 TL civarında doları geri çekmişti ama Cumhurbaşkanlığı bu politikayı istemedi. Yani ne kadar zıttına gitmek mümkündü? Kediyi üzerimize sıçratmak için ne yapmak lazımsa o yapıldı. Geldiğimiz noktada şimdi bu ihracat artışıyla dövizin bollanması en azından arzın talebinden yüksek hale gelmesi konusu biraz zorlaştı. Çünkü bugünkü döviz talebi daha ziyade tasarrufçunun döviz almasından doğuyor. Şu an Türkiye’nin ithalat yapacak kadar dövizi var ama döviz talebi dediğimiz şey yalnızca reel sektörden de olmaz ki. Bunun Yanı Sıra yatırımcıların tercihlerinden doğar. Son zamanki patlamalarda tamamen bu nedenle olmuştur. TL’ye olan güven kaybolmuştur.

“TL Türk ekonomisini taşıyamayacak noktaya geldi”

Çok zorlu bir sürece girdik. Daha ileri baktığımız zaman Türk lirasının artık Türk ekonomisini taşıyamayacak noktaya geldiği kanaatindeyim. Türk lirasından herhalde bir biçimde vazgeçeceğiz. Yani daha istikrarlı devam etmek için yine böyle işte euroya bağlanmak gibi. Türk ekonomisine bu açık ekonomide, küresel ekonomide taşıyamıyor. Türk ekonomisi çift paralı oldu. Her konuda 2 para birden kullanılınca bildiğimiz para teorileri çalışmıyor.

“Muhtevası korkunç, zayıf, içinde hiçbir şey yok”

Model takıntısıyla yola çıkıldı ve bundan bir biçimde sapılmıyor. Bence yanlış hedef kovalanıyor. Arada da örnek ülke ilanları geliyor. Çin, Güney Kore emsalleri geliyor. Bu çok çok sakıncalı bir durum. Böylece gerçeklikten uzaklaşılıyor. Büyüme denen süreç çok komplike, böyle basitlikler kaldıramayacak kadar komplikedir. Bize model diye hala bir şey sunulmuş değil. Saraydan bir doküman çıktı. Baş danışmanın dokümanı, muhtevası korkunç zayıf, içinde hiçbir şey yok. Modeli bırakın çerçeve diye algılanacak bir şey yok içinde. Daha da fenası içinde yanlışlar var.”

1 Beğenmekten Vazgeç