Tüketicilerin muhafaza edilmesina yönelik önlemleri içeren yasa yayımlandı

Tüketicilerin muhafaza edilmesina yönelik önlemleri içeren yasa yayımlandı

Tüketicinin Muhafaza Edilmesi Hakkında Kanun ile Kat Mülkiyeti Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kanunla, taksitle satış sözleşmelerinde temerrüt durumunda kalan borcun tümünün peşin kılınmasına ilişkin şartlar, Türk Borçlar Kanunu ile uyumlu ve tüketici lehine olacak biçimde değiştirilecek. Taksitle satış sözleşmelerinde tüketicinin kalan borcunun tümünün ifasının talep edilmesi için kanundaki diğer koşulların yanı sıra kalan borç yerine sözleşmede bulunan bedel dikkate alınacak.

Tüketici kredilerinde kredi borcunun tamamının erken ödenmesi halinde bildirim aranmaksızın cayma hakkı hükümleri uygulanacak. Böylece tüketicilerin, ödedikleri ücret ve masrafların iadesi ile kredi sebebiyle katlandıkları maliyet azaltılacak.

Kredili mevduat hesabı, kredi kartı gibi belirsiz süreli tüketici kredilerinde faiz oranında tüketici lehine değişikliklerin derhal uygulanabilmesi için düzenleme yapılacak. Bu bağlamda faiz oranındaki indirimin, tüketici lehine olması bu sebeple yürürlüğe girmesi için 30 gün öncesinde bildirim yapılması şartı kaldırılacak. Bu şart yalnızca faiz oranı artırımını kapsayacak biçimde değiştirilecek.

Yan ürün ve hizmetlerin kredi kullanım şartı olarak sunulmasına sınırlama

Tüketicinin Muhafaza Edilmesi Hakkında Kanun’un, tüketici kredilerine sigorta yaptırılmasını içeren maddesi “Sigorta, yan finansal ürün ve hizmet sunumu” başlığıyla yeniden düzenlenecek. Bu bağlamda tüketicinin yazılı yahut kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ilişkili sigorta yaptırılamayacak. Kredi veren, kredi ilişkili sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de tüketiciye teklif etmek koşuluyla kredi ilişkili sigorta yaptırılmasını içeren bir kredi sözleşmesini tüketiciye sunabilecek.

Tüketicinin istediği sigorta firmasınden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorunda olacak. Kredi ilişkili sigortanın, kredi borcunun geri ödenme teminatını sağlamak maksadıyla meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekecek.

Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi ile alakalı olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamayacak.

Tüketicinin Muhafaza Edilmesi Hakkında Kanun’un, konut finansmanı sözleşmelerine sigorta yaptırılmasını kapsayan maddesi “Sigorta, yan finansal ürün ve hizmet sunumu” başlığıyla yeniden düzenlenecek. Bu bağlamda tüketicinin yazılı yahut kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ilişkili sigorta yaptırılamayacak. Konut finansmanı kuruluşu, kredi ilişkili sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de tüketiciye teklif etmek koşuluyla kredi ilişkili sigorta yaptırılmasını içeren bir konut finansmanı sözleşmesini tüketiciye sunabilecek.

Tüketicinin istediği sigorta firmasınden sağladığı teminat, konut finansmanı kuruluşu tarafından kabul edilmek zorunda olunacak. Kredi ilişkili sigortanın, kredi borcunun geri ödenme teminatını sağlamak maksadıyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekecek.

Konut finansmanı sözleşmesi, kredi ile alakalı olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamayacak.

Ön ödemeli olarak satılan konutların sözleşmede tespit edilen tarihte tüketicilere teslim edilmesi zorunlu olacak. Büyük ölçekli konut projelerinde inşaatın tamamlanması çok uzun süreler alabildiği için ön ödemeli olarak satılan konutların tüketicilere azami teslim zamanı 36 aydan 48 aya çıkarılacak. Kat irtifakının tüketici adına tapu siciline tescil edilmesiyle beraber zilyetliğin devri halinde de devir ve teslim yapılmış sayılacak.

Aracı hizmet sağlayıcılara ilişkin düzenlemeler

Başta mobilya olmak üzere niteliği saygınlığıyla değişiklik arz edebilen ve tüketicilerin özel istek ve ihtiyaçları ışığında hazırlanan malların teslimi, tüketicinin bilgilendirilmesi ve onayı ile mesafeli sözleşmelerde genel kural olan 30 günde teslim yahut ifa edilme yükümlülüğünden istisna tutulacak.

Aracı hizmet sağlayıcılara; mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak yönetmelikle tespit edilen hususlara dair tüketicilerin bildirim ve isteklerini iletebilecekleri ve söz konusu hususları takip edebilecekleri kesintisiz bir sistemi kurma yükümlülüğü getiriliyor.

Aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak satıcı yahut sağlayıcı adına ve hesabına tüketicilere yaptıkları ön bilgilendirme, ön bilgilendirmenin teyidi ve onayına ilişkin işlemlerden, işlemi yapan olarak satıcı yahut sağlayıcı ile beraber müteselsil sorumlu olacak.

Tüketicinin bilgilendirilmesine ilişkin yönetmelikte tertip edilen ön bilgilendirmede bulunması zorunlu unsurlardaki noksanlıklerin aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanması durumunda sorumluluk, aracı hizmet sağlayıcıda olacak.

Mesafeli sözleşmelere ilişkin işlemlerin yapıldığı platformu kuran ve işleten olarak aracı hizmet sağlayıcıların, aracılık edilen işlemlere ilişkin kayıtları tutma ve alakalılere verme yükümlülüğü olacak.

Aracı hizmet sağlayıcılar, satıcı yahut sağlayıcılar ile olan sözleşmelerine uymaması sebebiyle düzenlemelere aykırılığa neden olmaları durumunda, aykırılık teşkil eden her bir işlemden sorumlu olacak. Aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık edilen mesafeli sözleşmelerin bedel tahsilatına da aracılık etmeleri durumunda, kanunda tertip edilen ayıba ilişkin sorumluluk halleri ile teslim yahut ifa sonrası bedelin satıcıya yahut sağlayıcıya aktarıldığı durumlar haricinde, bedel kendilerinde kaldığı sürece teslim yahut ifa ile cayma hakkının kullanımında satıcı yahut sağlayıcıyla beraber tüketicilere karşı müteselsil sorumlu olacak.

Aracı hizmet sağlayıcılar, satıcı yahut sağlayıcı onayı olmaksızın düzenledikleri kampanya ve indirimlerle satıcı yahut sağlayıcı adına kurulmasına aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak; tedarik edememe, stok yetersizliği gibi nedenlerle sözleşme konusu mal ya da hizmetin hiç ya da gereği gibi teslim yahut ifa edilememesine neden olmaları durumundan sorumlu olacak. Aracı hizmet sağlayıcılar, teslim yahut ifa zamanı gibi tüketicinin alışveriş tercihinde ve satın alma daha sonra fesih hakkının kullanımında mühim bir tesiri olan reklamlarında taahhüt edilen bilgilerin tüketiciye yapılan ön bilgilendirmeyle uyumlu olması ve ispatına ilişkin sorumlu olacak.

Devre mülklere düzenleme

Kanunla, devre tatil sözleşmelerinin kapsamı ile düzenlenme usul ve esaslarının açıklığa kavuşturulması amaçlanıyor.

Devre tatil satışının finansal kiralamayla yapılması durumunda da devre tatil sözleşmelerine ilişkin kanun hükümleri uygulanacak.

Ayni hakka konu devre tatil sözleşmelerinin, yalnızca Kat Mülkiyeti Kanunu’nda belirtilen usul ve esaslar içerisinde devre mülk sözleşmesi şeklinde kurulması zorunlu olacak.

Kooperatif yahut ticaret firması ortaklığı ya da dernek yahut vakıf kullanıcı hesabı suretiyle devre tatil hakkı tanınması yasaklanarak kanunun getirdiği korumadan tüketicilerin yararlanması sağlanacak.

Devre tatile konu mal üstünde ayni hak sahibi olmayanların devre mülk yahut devre tatil satışı yapması yasaklanacak.

Tüketicinin, devre tatil sözleşmesinden cayma hakkını daha kolay kullanabilmesi için getirilmiş olan cayma zamanı içinde tüketiciden ödeme yahut borçlandırıcı belge alma yasağı, ayni hakka konu devre tatil sözleşmesi olan devre mülk sözleşmelerini de kapsayacak biçimde genişletilecek. Söz konusu yasağın ihlali halinde, tüketicilere ödemeleri derhal iade edilecek; tüketiciyi borç altına sokan her türlü belge, tüketici açısından geçersiz olacak.

Devre mülk hakkı veren sözleşmeler de dahil olmak üzere tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi kurulamayacak.

Devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç olmak üzere, devre tatil sözleşmeleri en çok 10 yıl için kurulacak.

Tüketici, şahsi hak sağlayan devre tatil sözleşmesinden kaynaklanan tatil hakkını belirli bir dönem için kullanmayacağını tatilin başlayacağı tarihten en az 90 gün önce sağlayıcıya bildirirse, o dönem için tüketiciden herhangi bir isim altında bir bedel talep edilemeyecek.

Yenilenmiş ürünler

Yenilenmiş ürünlere tüketiciye teslim tarihinden bu yana asgari bir yıl garanti verilmesi zorunlu olacak. Lakin donanımı sebebiyle bazı malların garanti koşulları Ticaret Bakanlığınca başka bir ölçü birimiyle de belirlenebilecek.

Yönetmelikle tespit edilen mallar lakin Bakanlıkça yetkilendirilen merkezlerde yenilenmesi şartıyla yenilenmiş ürün olarak satılabilecek. Yenileme merkezlerinin Bakanlıktan yetki belgesi alması zorunlu olacak.

Elektronik kimlik bilgisi yer alan malların kullanılmış ve kayıtlı olduğuna ilişkin doğrulama yapılmasının gerektiği durumda bu doğrulamalar Bakanlık, yenileme merkezi ve yetkili alıcı tarafından Bakanlıkça tespit edilen usul ve esaslara göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kayıtlarından yapılacak.

Tüketicilerin, firmaların doğru ve güncel yetkili servis istasyonu bilgilerine ulaşabilmeleri, herhangi bir aldatıcı uygulama sebebiyle mağdur olmamaları maksadıyla üretici ve ithalatçılara, tüm yetkili servis istasyonlarına ilişkin bilgilerini Ticaret Bakanlığınca kurulan sisteme kaydetme zorunluluğu getiriliyor.

Yetkili servis istasyonları haricinde tüketicilere hizmet sunan özel servis istasyonlarının yetkili servis istasyonu algısı oluşturacak biçimde hizmet vermesinin önlenmesi maksadıyla özel servis istasyonlarına servis fişi, tabela ve broşür gibi her türlü tanıtım ve faaliyetlerinde “özel servis” ibaresi kullanma zorunluluğu getiriliyor.

Bakanlıkça tespit edilen kullanım ömrü zamanınce mala ilişkin satış sonrası hizmetin sağlanmaması durumunda, zararın tazmini talep edilebilecek.

Tüketici hakem heyetlerine başvurular

Tarafların İcra ve İflas Kanunu’ndaki hakları saklı kalmak kaydıyla değeri 30 bin liranın altında yer alan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvurusu zorunlu olacak.

Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde başvurular kaymakamlığa yapılabilecek. Bu başvurular, kaymakamlıklarca gereği yapılmak üzere Bakanlıkça tespit edilen yetkili tüketici hakem heyetine iletilecek.

Tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlayacak. Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalarında, kararın iptali durumunda tüketici aleyhine, avukatlık asgari ücret tarifesine göre nisbi tarife üstünden vekalet fiyatıne hükmedilirken mevcut olduğu halde tüketici hakem heyetine sunulmayan bir bilgi yahut belgenin tüketici mahkemesine sunulması sebebiyle kararın iptali halinde tüketici aleyhine yargılama giderine ve vekalet fiyatıne hükmedilemeyecek.

İdari para cezaları yeniden düzenlendi

Kanunla, yasaya aykırılık halleri için öngörülmüş bazı idari para cezaları fiilin ağırlığı, failin kusuru ve ekonomik durumu dikkate alınarak ve orantılılık, ölçülülük ve caydırıcılık ilkeleri gözetilerek yeniden düzenleniyor.

Buna göre, tüketici kredisi sözleşmeleri ile konut finansmanı sözleşmelerinde sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğüne aykırı hareket edenler hakkında, aykırılığı tespit edilen her bir işlem yahut sözleşme için 200 lira olan idari para cezası 1000 liraya çıkarılacak.

Ön ödemeli konut satışında devir yahut teslim zamanınin sözleşme tarihinden bu yana 48 ayı geçmesi durumunda, teslim edilmeyen her konut için 70 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Satıcı yahut sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, tüketicilerin yönetmelikle tespit edilen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine uygun bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlü olacak. Bu yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında 1 milyon lira idari para cezası uygulanacak.

Yetkili ve görevli kişi yahut kuruluşlara her türlü bilgi ve belgeyi doğru olarak göstermeyenler hakkında 7 gün içinde bilgi ve belgelerin doğru olarak verilmesi yahut yerinde inceleme olanağının sağlanması ihtar edilecek. İhtara rağmen aykırılığın devamı halinde 80 bin liradan az olmamak üzere aykırılığın tespitinden bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilecek.

Aykırılığın tespit edildiği tarih saygınlığıyla bir takvim senesinde uygulanan toplam idari para cezası tutarının 80 bin lirayı aştığı durumlarda, bu miktardan az olmamak ve 120 milyon lirayı geçmemek üzere toplam idari para cezası tutarı uygulanacak.

Ön ödemeli devre tatil sözleşmesi yasaklanıyor

Kanun uyarınca, ön ödemeli devre tatil satışı yapılamayacak. Devre tatile konu taşınmazın inşa edileceği arsa için yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi yapanlar, tüketicilerle mülkiyet payına bağlı ayni hak sağlayan devre tatil sözleşmesi kuranlar, kurulmasına aracılık edenler ile kooperatif yahut ticaret firması ortaklığı ya da dernek yahut vakıf kullanıcı hesabı suretiyle devre tatil hakkı tanıyanlar ile bu işleme aracılık edenler, devre tatile konu mal üstünde ayni hak sahibi olmadığı halde devre tatil satışı yapanlar hakkında 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.

Üretici yahut ithalatçılar, ürettikleri yahut ithal ettikleri mallar için tespit edilen kullanım ömrü zamanınce satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sağlamak zorunda olacak. Buna aykırı davranan üretici ve ithalatçılar hakkında; satış sonrası hizmet yeterlilik belgesinin alınmaması durumunda 315 bin lira, satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi alındıktan sonra asgari servis istasyonu sayısının sağlanamadığı durumlarda eksik kalan her bir servis istasyonu için 35 bin lira; servis istasyonlarında tespit edilen noksanlık ve aykırılıklarla alakalı olarak her bir servis istasyonu için 5 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Ticari reklam ve haksız ticari uygulamalar hakkında idari yaptırım kararları Reklam Kurulu tarafından verilecek. Diğer idari yaptırım kararları ise Ticaret Bakanlığı tarafından verilecek. Bakanlık bu ytesirini taşrada ticaret il müdürlüklerine devredebilecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki tüketici işlemlerine, bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına bu işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmiş ise kural olarak o kanun hükümleri uygulanacak.

Kanunun yayımı tarihi saygınlığıyla yapı ruhsatı alınmış olan devre tatile konu taşınmazlarda, bu maddenin yayımı tarihinden bu yana beş yıl zamanınce ön ödemeli usul ile satış da dahil olmak üzere devre mülk, mülkiyet payına bağlı ayni hak sağlayan devre tatil yahut şahsi hak sağlayan devre tatil satışı yapılabilecek.

Kanunun yayımlandığı tarihten önce kurulan devre tatil sözleşmeleri ve yapı ruhsatı alınmış olan devre tatile konu taşınmazlara ilişkin sözleşmeler ve yaptırımlar için önceki kanun hükümleri uygulanacak.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklikle devre mülklerdeki asgari devre zamanı de 15 günden 7 güne indirildi.

Beğen