Son zamlar Ocak enflasyonuna nasıl etki edecek?

Son zamlar Ocak enflasyonuna nasıl etki edecek?

Son zamlar Ocak enflasyonuna nasıl etki edecek?

Yeni yıl zamlarla başlarken, Aralık’ta beklentilerin çok üstünde yüzde 36,08 olarak açıklanan tüketici enflasyonu ve yüzde 79,89 olarak açıklanan üretici enflasyonu sayıları sonrası dikkatler yeni zamların Ocak enflasyonuna tesirine çevrildi.

2022’ye girerken konutlarda tercih edilen elektrik fiyat aralıklarına kademeli olarak yüzde 50 ve yüzde 125 zam yapılırken tamamen doğalgaza ise yüzde 25 zam geldi. Taksi, dolmuş, belediye otobüsü ve metro fiyatıne yüzde 36 zam yapılırken banliyö tren fiyatlarıne de yüzde 23 zam yapıldı.

LPG’ye yüzde 8,9 zam yapılırken motorine yüzde 11,2, benzine ise yüzde 4,9 zam yapıldı. Sigara ve alkol grubundan alınan ÖTV’de artış oranı da yüzde 47,39 oldu.

Ekonomistler zamların enflasyona tesirini değerlendirdi

Gedik Yatırım’dan Serkan Gönençler, elektrikteki kademeli fiyat artışlarının faturalarda ortalama yüzde 75’lik bir artışa yol açacağı varsayımıyla, elektrik ve tamamen doğalgaz zamlarının TÜFE enflasyonuna doğrudan tesirini kabaca yüzde 2,5 puan olarak hesapladıklarını ve son dönemlerde akaryakıt fiyat aralıklarına gelen zamların da enflasyona yüzde 1,6-1,7 puanlık bir katkı yapabileceğini, bunun yarısından biraz fazlasının Aralık enflasyonunda da görüldüğünü sözlerine ekledi

Bu sayede, elektrik, tamamen doğalgaz ve akaryakıt zamlarının TÜFE enflasyonu üstündeki toplam tesirinin, dolaylı etkilerle beraber zaman içinde yüzde 7,5-8,0 puana kadar erişebileceğini ekledi. Serkan Gönençler, 2021 senesinde küresel enflasyonun tarihsel zirvelere ulaşmasında, tedarik zinciri kaynaklı arz noksanlıkleri, çip krizi, hastalığa bağlı kısıntıların hafiflemesine bağlı güçlü talep artışı ve emtia ve enerji fiyat aralıklarındaki dramatik yükselişler gibi bir dizi etkenün etkili olduğunu; hastalığa bağlı baz etkilerinin de enflasyonun yükselmesinde etkili olduğunu sözlerine ekledi ve şöyle devam etti:

Özellikle ABD özelinde değerlendirirsek, enflasyonun en azından ilk çeyrek süresince mevcut seviyelerine yakın seyretmesi beklenebilir. Daha sonra güçlü talebe bağlı fiyat artışlarının hafiflemesi ve tedarik zinciri kaynaklarının azalmasına (varyantlara bağlı yeni kısıtlamaların gündeme gelmeyeceği varsayımıyla) bağlı olarak ve güçlü baz etkilerinin de devreye girmesiyle, enflasyonun yılın ikinci yarısında daha belirgin olmak üzere bir düşüş trendine girmesi muhtemel görünüyor. Bu düşüşe karşın, yıl genelinde enflasyon FED’in ortalama yüzde 2,0-2,5’lik hedefinin bir hayli üstünde kalabilir.

Ağırlık

Zam

Tamamen doğalgaz fiyatı

%1,69

%25

Elektrik fiyatı

%2,71

%75

Taksi fiyatı

%0,23

%36

Dolmuş fiyatı

%0,71

%36

Belediye otobüs fiyatı

%0,10

%36

Tren fiyatı

%0,002

%23

Metro fiyatı

%0,002

%36

LPG

%0,94

%8,9

Motorin

%1,66

%11,2

Benzin

%1,16

%4,9

Alkollü içecekler ve tütün

%4,88

%47

“Enflasyon büyük oranda kur gelişmelerine bağlı olacak”

Yurtiçinde ise, enflasyonun seyri yine büyük ölçüde kur gelişmelerine bağlı olarak biçimlenecek. Lakin kurlarda mevcut seviyelerde bir dengelenme görülse bile, TÜFE enflasyonu Ocak’ta devreye giren (ve ilerleyen aylarda devam etmesi muhtemel) zamlar ve birikimli kur etkileriyle Mart/Nisan aylarına kadar yükselişini sürdürebilir.

Kurlarda stabilizasyon sağlanmışsa, TÜFE enflasyonu Mayıs/Haziran aylarından bu yana gerileyebilir. TÜFE enflasyonunun ilk çeyrekte yükselişinin önüne geçebilecek etken, lakin Dolar/TL kurunda çok kısa vadede bir geri çekilme (misal verilecek olursa 10-11 seviyelerine) olabilir.

“Enerji zamları dolaylı yoldan enflasyonu yukarı yönlü etkileyecektir”

Dayanıklı/yarı dayanıklı mallar, enerji ve gıda üstünde etkisini gösteren kur gelişmelerinin hizmet enflasyonuna yansımasının biraz daha gecikmeyle gerçekleşmesi sebebiyle, önümüzdeki aylarda özellikle hizmet enflasyonunda daha belirgin bir yükseliş görülebileceğini düşünüyoruz.

Yüksek oranlı enerji zamları da enflasyon sepetinin aşağı yukarı tamamını dolaylı yoldan yukarı yönde etkileyecektir. Bunlara ek olarak, genel fiyat seviyelerindeki yükselişin, kura bağlı maliyetleri görece düşük kalemlerde dahi (misal verilecek olursa hizmetler sektöründe) fiyat artışlarını tetiklemesi (fiyatlama davranışlarında bozulma) beklenebilir.

“Kurun 14 olması halinde 2022 sonu enflasyonu yüzde 30’a yakın gerçekleşebilir”

Kurlar mevcut seviyelerde dengelense bile, TÜFE enflasyonu birikimli kur etkileriyle birkaç ay daha yükselmeye devam edebilir. Kurlar 21 Aralık’ta ulaştığı zirve seviyelerden mühim oranda geri çekildiyse, aşırı oynaklık halen devam etmekte. Bu da enflasyona ilişkin mühim bir belirsizlik yaratıyor. Misal verilecek olursa, atılan son adımlar sonrası piyasada Dolar/TL kurunun 2022’de 11,0-14,0 arasında dengelenebileceği varsayılıyor.

Lakin kur seviyesinde yüzde 30’a yaklaşan bu belirsizlik aralığı TÜFE enflasyonunun da çok değişik seviyelerde biçimlenmesine neden olabilir. Misal verilecek olursa, Dolar /TL kurunun 2022’de 11,0 civarı seviyelerde dengelenmesi halinde, TÜFE enflasyonu sene sonunda yüzde 12-13 seviyesine kadar gerileyebilecekken (ortalamada yüzde 30-32 civarı), 14,0 yahut biraz üstünde dengelenmesi halinde 2022 sonu enflasyonu yüzde 30’a yakın bir düzeyde (ortalama yüzde 40-42 civarı) gerçekleşebilir.”

“Aralık’taki yüksek enflasyon Ocak verilerine de yansıyacak”

Trakya Üniversitesi’nden Prof.Dr. Sadi Uzunoğlu da, son dönemlerde kurdaki aşağı yönün sonrasında bazı ürün ve hizmetlerde fiyat aralıkların düşürülmesine yönelik hamleler olduğunu; buna karşın Aralık’taki yüksek enflasyonun 2022 Ocak verilerine de genellikle yansıyacağını lakin bazı kalemlerdeki artışın kısıtlı kalabileceğini sözlerine ekledi

Omikron varyantının etkilerinin arz ve tedarik zincirlerinde yaratacağı sonuçların hem dünya hem de Türkiye’de enflasyonun seyri yönünden kritik olduğunu ekleyen Sadi Uzunoğlu, 2022’de Eylül ayına değin 2021’den devralınan enflasyon seyrinin sürmesinin muhtemel olduğunu açıkladı. Kurda olası bir istikrar yakalanması halinde ise daha makul enflasyon artışları görülebileceğinin lakin enflasyonun yukarı yönünün terse dönmeyeceğinin altını çizdi.

Kadir Has Üniversitesi’nden Prof.Dr. Erinç Yeldan ise, üretici fiyat aralıklarında dünya çapındaki genel durum ve TL’nin görünümü sebebiyle yapısal olarak yüksek artışlar görüldüğünü ve bunun TÜFE’ye yansımak zorunda olduğunu, yapılan müdahalelerin en çok artışı ertelediğini sözlerine ekledi Para ve maliye politikasında net bir değişim olmadıkça yükselen enflasyonun kalıcı olarak durdurulamayacağını da sözlerine ekledi.

Aşan: Ocak’ta negatif enflasyon bekliyorum

Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi Başkanı Prof. Dr. Göksel Aşan, Bloomberg HT yayınında gündemdeki gelişmeleri değerlendirdi. Aşan, “Kurun bu seviyelerde devam ettiği ortamda fiyat düzeltmelerinin tesiriyle Ocak ayında eksi enflasyon bekliyorum. Şubat’tan sonraki enflasyon önümüzdeki döneme dair enflasyon beklentisini belirleyecek dönem olacak.” diye konuşmuştu.

Beğen