Albayrak: 2021’de yüzde 5’in epey üzerinde bir büyüme yakalayacağız

Albayrak: 2021’de yüzde 5’in epey üzerinde bir büyüme yakalayacağız

Albayrak: 2021’de yüzde 5’in epey üzerinde bir büyüme yakalayacağız

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Bloomberg News’a Türkiye iktisadını kıymetlendirdi.

Albayrak’ın Bloomberg ile gerçekleştirdiği yazılı mülakatta, Albayrak’a yöneltilen sualler ve alınan karşılıklar şöyle:

S: Türkiye’nin Karadeniz’deki son Tamamen doğalgaz keşfine ve Doğu Akdeniz’de devam eden sismik araştırmalara ait bize biraz detay verebilir misiniz?

C: Bildiğiniz üzere, 2017 senesinde Güç ve Natürel Kaynaklar bakanı olduğum periyotta açıkladığımız Ulusal Güç ve Maden Siyaseti ile off-shore hidrokarbon aramacılığında yeni bir periyodu başlattık. Büsbütün kendi olanaklarımızla, bu alanda faaliyet gösterecek bir kapasiteye ulaşmayı hedefledik. Bu kapsamda Oruç Reis ve Barbaros Hayrettin sismik gemilerimizin yanına farklı vakitlerde en son jenerasyon teknoloji 3 sondaj gemisi ekledik.

Türkiye Petrollerinde donanımın yanında insan kaynağı açısından da değerli bir güzelleşme gerçekleştirdik. Fatih ve Yavuz sondaj gemilerimiz ile başladığımız yeni devirde gerçekleştirdiğimiz 9. Sondaj kuyusunda çok değerli bir gaz keşfini gerçekleştirdik.

Karadeniz’de geçmişte yabancı firmalarla gerçekleştirilen işbirlikleri ile 6 kuyu kazıldı, lakin bir şey bulunamadı. Tuna-1 kuyusu, 2017 senesinde başlattığımız, güç politikalarımız açısından değerli ıslahatları barındıran bu yeni devirde gerçekleştirdiğimiz 3 boyutlu sismik araştırmalar sonrası sondaj kararı verdiğimiz bir lokasyon.

2100 m su derinliği var. 3500 m deniz tabanından aşağıya inildi ve 2 katmanda 320 bcm gaz keşfi gerçekleşti. Keşif yaptığımız derinlik düzeylerden 1000 m daha derine gideceğiz. Yakın vakitte yeni hoş haberler gelebilir. Bu havza önemli potansiyeli olan bir lokasyon ve tümüyle Sakarya bloğu önümüzdeki aylarda ve yıllarda yoğunlaşacağımız bir alan.

Burada tabi şunun altını çizmek lazım. Bu keşif Türkiye’nin hidrokarbon aramacılığında geldiği seviyeyi de net ortaya koyuyor. Bugün dünyanın en evvel gelen petrol ve Tamamen doğalgaz firmaları, keşiflerinde hangi sistemleri kullanıyorsa, hangi testleri, hangi incelemeleri yapıyorsa bunları yapan bir Türkiye Petrolleri var.

Sahanın potansiyeli bizi heyecanlandırıyor. Lakin şunu net görmek lazım, 320 bcm dayanılmaz bir keşif. Bundan sonraki zamanda öbür inceleme kuyularını, bölgedeki yeni sismik ve sondaj çalışmalarını süratle tamamlayacağız.

S: Cumhurbaşkanı Erdoğan Türkiye’nin 2023 senesinde üretime başlamayı umduğunu sözlerine ekledi Tuna-1 alanında yıllık ne kadarlık bir Tamamen doğalgaz üretimi bekleniyor? Proje nasıl finanse edilecek? Finansman ya da üretim süreçlerine yönelik yabancı iştirak görüşmeleri olacak mı?

C: Üretim için planlamamızı birinci gazı 2023 senesinde sisteme şebekeye verecek halde yapıyoruz. Bunu takip eden birkaç yıl içinde plato düzey üretime ulaşmayı planlıyoruz. Bu düzeylerde üretim ile şu anki tüketimimizin %30’unu karşılamayı planlıyoruz.

Tabiki şu an üretim ve saha geliştirme işin mühendislik çalışmaları sonrası elde edilen sayıları kamuoyu İle paylaşabiliriz. TPAO’nun güçlü bir bilançosu var. Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi de gerisinde. Şu an için dış finansman evvelliklerimiz ortasında değil. Lakin olağan ki bunu da düşünebiliriz. Biz bu gazın Avrupa’nın arz güvenliği için değerli bir itimat ögesi olacağına, lokal güç işbirlikleri için yeni bir motivasyon sağlayacağına inanıyoruz.

S: Yakın vakitte Türkiye’nin büyüme bilgilerinde “V” halinde bir toparlanma beklediğinizi belirttiniz. Türkiye seyahat kısıtlamalarının devam ettiği bir devirde turizmde yaşanan kayıplar ile koronavirüs pandemisi sebebiyle yaşanan global talep şokundan kaynaklanan kayıpları nasıl telafi edecek? Türkiye’de “V” biçiminde bir büyümenin itici güçleri neler olacak?

C: Türkiye, genç ve yeterli eğitimli nüfusu, dinamik ve teşebbüsçü iş kişilerı, çağdaş üretim ve lojistik altyapısı ve stratejik coğrafik pozisyonu aracılığıyla inanılmaz devirler haricinde yüzde 5’lik büyüme oranına zorlanmadan ulaşabilen, krizlere karşı direnci yüksek bir ülke. Bu manada birçok gelişmekte olan ülkeden müspet ayrışıyor.

Son iki yılda, yaşamış olduğumuz kur ataklarının ve akabinde gelen KOVİD-19 salgının tesirleriyle ekonomimiz potansiyelinin altında büyüdü. Birçok firma, sabit sermaye yatırımlarını ve kapasite artırıcı projelerini; hane halkı da büyük harcamalarını erteledi. Bu ertelenmiş yatırımların ve talebin de tesiriyle, şayet salgında büyük bir ikinci dalga ile karşılaşmazsak, ben inanıyorum ki 2021 senesinde yüzde 5’in epeyce üstünde bir büyüme oranını yakalayacağız.

Yeni periyotta, ihracatı ve turizm gelirlerimizi artırmaya ve ithalatı azaltmaya yönelik olarak oluşturduğumuz yeni ekonomik model, rekabetçi kur düzeyimizin de verdiği katkıyla hem sabit sermaye yatırımları kanalıyla hem de net ihracat ve turizm kanalıyla büyümemize takviye verecek ve onu daha istikrarlı ve sürdürülebilir kılacak.

Türkiye iktisadı dengelenme periyodunda elde ettiği kazanımların da takviyesini alarak 2020 yılı birinci çeyreğinde yüzde 4,4 oranında büyümüştür. Lakin global iktisadın, salgının yaygın bir biçimde tesiri altına girdiği bir periyot olan ikinci çeyrekte ekonomimiz yıllık yüzde 9,9 ile beklentilerin altında daralmıştır. Bu periyotta Türkiye, verisi açıklanan Avrupa Birliği, G-20 ve OECD ülkeleri ortasında en hudutlu daralan ülkelerden birisi olmuştur.

Açıklanan tüm öncü göstergeler en berbatın geride kaldığını ve iktisattaki toparlanmanın yılın üçüncü çeyreğinde güçlendiğini ve kesintisiz devam ettiğini göz önüne sermektedir.

Tüm bilgiler ışığında yılın ikinci yarısındaki toparlanmanın ‘V’ formunda olmasını beklemekteyiz. Süratli ve faal olarak aldığımız önlemler ve açıkladığımız paketler tüm bu süreci destekleyen değerli etkenler olmuştur. Bununla beraber Türkiye’nin güçlü ve esaslı sıhhat sistemi, salgının tesirlerini sürdürdüğü bir ortamda muhtemel ekonomik aksilikleri azaltacak niteliktedir. Sıhhat sistemine olan yüksek inanç Türkiye’de güzelleşme devri için de olumlu bir etken olmaktadır.

Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusu, ulusal gelire oranla yüzde 16,1 ile hanehalkının düşük borçluluğu ve hanehalkının döviz borcunun olmaması, kamu maliyesindeki sağlam yapı, güçlü bankacılık kesimi ve üretim ve ihracat tabanını dönüştürmeye yönelik siyaset uygulamaları, iktisatta istikrarı ve istikrarlı bir büyüme görünümü teşvik edecek niteliktedir.

Sonuç olarak ekonomik aktivite kademeli ve istikrarlı bir halde olağan seyrine dönecek ve 2020’yi dünya çapından olumlu ayrışarak tamamlayacağız. 2021 yılının da kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapıyla potansiyelimize yaklaştığımız bir yıl olması hakkında kararlıyız.

S: Bankalar krediler hakkında frene basarken, Temmuz ayında %7,34’e kadar inen TCMB yüklü ortalama fonlama maliyeti geçen hafta yine çift hanelere yükseldi. Kredi ve mevduat faizleri de süratli halde artıyor. Iktisattaki bu soğumanın ne kadar sürmesini bekliyorsunuz?

C: Pandeminin iktisat üstündeki tesirlerini en aza indirmek için tüm kurumlarımız koordineli bir formda çalışmaktadır. Bakanlığımızın, Merkez Bankası ve BDDK’nın aldığı mali önlemlerin yanı sıra kamu bankalarının öncülüğünde sağlanan kredi dayanağı, iktisadi faaliyetteki toparlanma sürecine değerli katkı sağlamıştır. Bu siyasetler ülkenin üretim potansiyelini destekleyerek iktisadi faaliyetin Mayıs ayından başlayarak bariz bir toparlanma eğilimine girmesine yardımcı olmuştur. Olağanlaşma süreciyle beraber iktisattaki toparlanmanın geldiği evrede, yurt içi ve yurt dışı kaynaklı belirsizlikler özenini korumakla beraber, salgın devrine has siyaset önlemlerine duyulan muhtaçlık giderek azalmaya başlamıştır. Bundan dolayı, salgın devrinde uygulanan önlemlerin kademeli olarak olağanlaşması ve önümüzdeki periyotta gereksinim duyulması halinde kullanılmak üzere siyaset alanı oluşturulması değerli görülmektedir.

Merkez Bankası’nın mart ayından bu yana sağladığı likidite takviyesinin değerli bir kısmını geri çekmesi, kamu bankalarının kredi dayanaklarını tekrar olağan duruşa almaları, BDDK’nın etkin rasyosu uygulamasında gevşemeye gitmesi üzere uygulamaları bu kapsamda pahalandırmak gerekir. Siyasetlerdeki fevkalâde destekleyici duruşun kademeli halde olağanlaştırılması sürecinde kredi ve mevduat faizleri bir ölçü yükselmiş ve kredi büyümesi daha ölçülü oranlarda seyretmeye başlamıştır. Iktisattaki toparlanmanın güçlendiği mevcut konjonktürde, iktisadi faaliyetin sıhhatli ve istikrarlı formda devam etmesi, büyümenin istikrarı ve uzun periyotta sürdürülebilirliği açısından da değer arz etmektedir.

Yeni Iktisat Programı içerisinde büyümenin sürdürülebilir, sıhhatli ve istikrarlı olmasını amaçlıyoruz. Bu çerçevede tüm gelişmeleri yakın zamandan takip ediyor ve buna nazaran lüzumlu adımları atıyoruz. Maliye siyaseti, finansal önlemler iktisattaki toparlanma suratı, istihdam, enflasyon ve cari istikrardaki gelişmeler göz önüne alınarak dinamik bir halde istişare içinde gözden geçirilmektedir. TCMB de bu çerçevede başta fiyat istikrarı ve finansal istikrarı gözeterek lüzumlu adımları eşgüdümle atmaya devam edecektir.

Mart ayından beri söylüyorum… Biz dinamik bir süreç yönetiyoruz. Hiçbirimiz salgında ikinci dalga olup olmayacağını bugünden öngöremiyoruz. Bu nedenle dataları yakın zamandan izleyerek, piyasaları ve iş dünyasını sık sık dinleyerek, grubumuzla devamlı istişare ederek kendimize bir rota çiziyoruz, gerektiği anda süratli adımlar atıyoruz.

S: Türk lirasında yaşanan son kıymet kaybı dalgası enflasyonist baskıları artırarak, TCMB’nin para siyasetini sıkılaştırmasına yol açtı. Yılın kalan kısmında tüketici enflasyonu ve kura yönelik öngörünüz nedir?

C: hastalığa bağlı ünite maliyet artışlarının yanı sıra son devirde döviz kuru ve kredilerdeki gelişmeler enflasyon eğiliminde bir ölçü yükselişe neden olmuştur. Kısa vadede enflasyon üstünde tesirli olan arz istikametli ögelerin, olağanlaşma sürecinin devamıyla kademeli olarak ortadan kalkacağı öngörülmektedir.

Hakikaten, olağanlaşma sürecinde kapasite kısıtlarına tâbi olan hizmet kümelerindeki aylık fiyat artışları yavaşlamaya başlamıştır. Son devirde bilhassa temel mal kümesinde döviz kurları ve kredi gelişmelerinin de tesiriyle enflasyon bir ölçü yükselirken, işgücü piyasası şartlarına daha duyarlı olan kümelerde ise talep şartları önümüzdeki periyotta enflasyonu düşürücü tesirde bulunacaktır.

Bununla beraber Merkez Bankası’nın son devirde likidite araçlarıyla yürüttüğü siyasetin enflasyonu sınırlamakta tesirli olacağı ve önümüzdeki devirde enflasyonda düşüş patikasına dönüleceği bedellendirilmektedir.

Kurda oluşabilecek oynaklıkların fiyat ve finansal istikrar gayelerimiz çerçevesinde başta TCMB, başka tüm kurumlarımız ile hakikat yönetilmesine azami gayret sarf edilmektedir.

S: Ağustos başında Türk Lirasının rekabet gücünün seviyesinden daha değerli olduğunu vurguladınız. Size nazaran TL şu an rekabetçi bir düzeyde mi?

Cari süreçlerde kalıcı dengeyi sağlamak Yeni Iktisat Programı’nın en değerli amaçlarından biri olarak ortaya konmuştur. 2018-19 senelerindaki “yeniden dengelenme” süreci ile beraber cari süreçler istikrarında güçlü bir toparlanma gerçekleşmiştir. Cari süreçler istikrarı 2001 senesinden sonra birinci kere olumlu büyüme sağladığımız bir yılda fazla verdi.

2020 senesinde koronavirüs pandemisinin tesiriyle alınan önlemler kaynaklı bilhassa seyahat gelirlerindeki daralma ile cari süreçlerde istikrarında bir bozulma olacak. Lakin, orta vadede temel hedefimiz cari istikrarda elde ettiğimiz kazanımları yine tesis etmek. Güç alanında attığımız güçlü adımlarla beraber katma bedeli yüksek eserler üretmek suretiyle ithalata bağımlılığımızı azaltmaya yönelik kapsamlı programlar hazırlıyor ve hayata geçiriyoruz. Temel olarak Türkiye’yi çok daha ileri düzeylere taşıyacak olan yapısal dönüşüm ile memleketler arası rekabet gücümüzü artırmayı ve çok daha güçlü bir ekonomik yapıyı inşa etmeyi amaçlıyoruz.

Türkiye olarak dünyanın kökten değiştiği bu devirde pandemi kaynaklı bu global krizi ülkemiz açısından bir fırsata dönüştüreceğiz. Yeni periyotta Türkiye’nin “güvenilir tedarikçi ülke” olarak dünya iktisadında yükselişini hızlandıracağız.

S: Ekonomistler kamu bankalarının 2019’un başından bu yana TCMB rezervlerinden 100 milyar doları aşan bir meblağı Türk lirasını desteklemek için sattıklarını söylüyorlar. Son döviz kuru düzeyi göz önüne alındığında, kamu bankalarının döviz müdahalesinin Türk lirasını desteklemek için başarılı bir strateji olduğunu düşünüyor musunuz? Bu stratejiyi gelecekte de uygulamayı düşünüyor musunuz?

Olağan bir periyottan geçmiyoruz. COVİD-19 pandemisi sürecinde, global risk iştahındaki dalgalanmalar ve koronovirüs salgını sonrası devirde yükselen ekonomik belirsizlikler gelişmekte olan ülkelerden ağır sermaye çıkışları yaşanmasına yol açtı.

Bu periyotta Türkiye’de de yabancı yatırımcıların tahvil, pay senedi ve benzeri piyasalardaki varlıklarını azaltarak ağır döviz talebi oluşturduğunu gözlemledik. Bu ağır talep, misal para üniteleri üstünde olduğu üzere TL üstünde de bedel kaybı baskısına nede oldu. Uygulanmakta olan para ve kur siyaseti çerçevesinde piyasadaki döviz arzı ve talebi yakın zamandan takip edilerek döviz piyasasının sıhhatli işleyişinin sağlanması ve belirsizliklerin Türkiye iktisadı üstündeki ters tesirlerinin sonlandırılabilmesi emeliyle lüzumlu likidite önlemleri alınmıştır. Bundan sonraki zamanda de, ekonomimizin üstünde ters sonuçları olacak tüm süreçlere karşı lüzumlu tüm adımları, elimizdeki tüm araçlarla atmaya devam edeceğiz.

S: TCMB’nin brüt döviz rezervleri bu yıl üçte pek çok azaldı ve 14 Ağustos prestijiyle 45,4 milyar dolara kadar indi. Altın dahil rezervler 88,2 milyar dolar seviyesinde. Bu sayının 53 milyar dolarlık kısmı kısa vadeli swaplar kanalıyla yerli banka kuruluşlarından borçlanılmış durumda. Türkiye kaybedilen döviz rezervlerini geri kazanmak için ne yapacak?

C: Ekonomik konjonktür ve sermaye akımlarındaki seyir de dikkate alınarak uygun şartlar altında milletlerarası rezervlerin artırılması Merkez Bankası’nın evvelliği olmaya devam edeceğini kurumumuz her fırsatta lisana getirmektedir.

Para ve döviz kuru siyaset uygulamaları sebebiyle rezerv bilgilerinde dalgalanmalar yaşanabilir. Swap süreçleri haricinde TCMB rezervlerini artırıcı ya da azaltıcı istikamette tesir yapan birçok kalem bulunmaktadır. Her periyodun gereğini yerine getirerek gerek finansal istikrarı, gerekse muhtaçlık duyulan ekonomik aktivitenin devamlılığını sağlayacak tüm siyasetler koordineli bir biçimde hayata geçirilecektir.

S: Ağustos ayında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu daha evvel memleketler arası kalkınma bankalarına tanınan muafiyete benzeri biçimde, yurt dışı yerleşik bankaların kimi TL süreçlerindeki kısıtlamalardan muaf tutulacağını açıkladı. aynı vakitte Etkin Rasyosu’nda da revizyona gidildi. Gelecekte bunlara emsal “piyasa dostu” adımlar atılacak mı?

C: Ekonomimizin pandemiden dolayı sert bir daralma riski ile karşıya karşı olduğu bir devirde tedarik zincirlerini ve işgücü piyasasını ayakta tutabilmek açısından kredi genişlemesini ve vadesi gelen kredi ödemelerinin ertelemelerini teşvik eden etkin rasyosu gibisi birtakım siyasetleri devreye aldık. Olağanlaşma devrine girildiğinde de bu önlemleri gevşettik. Bizler iktisat politikalarımızı günlük kur ve faiz gelişmelerine bakarak almıyoruz. hatalısız vakitte hakikat adımları atarak toplumumuzun refahını artırmayı ve müdafaayı planlıyoruz. Iktisadın büsbütün kapanma riski ile karşı karşıya olduğu bir periyotta, dünyanın her yerinde olduğu üzere, bir müddet de olsa ekonomik amaçlar hakkında evvellikler değişebiliyor.

Piyasalar, ekonomiler olağanlaştıkça buna emsal adımları, yada günün şartlarına nazaran gereken adımları görecektir.

S: Merkez Bankası son periyotta direkt faiz artırımlarına başvurmadan fonlama maliyetlerini artırıyor. Birtakım ekonomistler “örtülü sıkılaştırma” olarak isimlendirdikleri bu adımın, daha az tesirli olması ve şeffaf olmaması sebebiyle geçmişte TCMB tarafından vazgeçilen bir adım olduğunu belirtiyorlar. Size nazaran TCMB aktifliğini yükseltmek için siyasetlerini tekrar yalınleştirmeli mi?

C: Merkez Bankası’nın bağımsızlığına ihtimam göstermek açısından bu bahiste çok fazla yorum yapmak istemiyorum. Lakin, şu kadarını söyleyebilirim: KOVİD-19 hastalığına dair belirsizlikler şimdi devam ederken, süreci dinamik yönetme ismine, bu türlü esnek bir siyaset yaklaşımı tercih edilmiş olabilir.

S: Hazine neden döviz borçlanmasını önemli oranda arttırdı ve bunu neden memleketler arası sermaye piyasaları yerine kısa vadelerle ve mahallî yatırımcılar üstünden yapmayı tercih ediyor? Bu, son 20 yılda uygulanan ve hükümetin döviz cinsi borç yükünü minimum düzeyde tutmaya yönelik stratejiden mühim manada bir kayma üzere gözüküyor. Size nazaran bu durum vatandaşları dolar ve Euro cinsi varlıklardan uzaklaştırma istekleri ile çelişmiyor mu?

C: Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak piyasa şartlarını göz arkası ederek stratejilerimizi belirlememiz kelam konusu değildir. Borçlanma hakkında kararlarımızı verirken bir çok parametreyi göz önünde bulundurarak hareket ediyoruz. Pandemi tesirlerinin toplumsal hayat ve finansal şartlar üstünde tepe yaptığı Mayıs ayından bu yana finansal dalda değerli ölçüde bir YP tasarruf talebiyle karşılaşıldı. Burada vatandaşların finansal sistemde kalarak tasarruf tercihlerinde döviz ve altına yöneldiği görüldü. Yabancı para cinsinden kredi talebinin de olmadığı bu devirde, ağırlaşan YP birikim neticesinde bankaların yükselen döviz ve altın cinsinden fonları plase edecekleri kaynak muhtaçlıkları ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda Hazine olarak görece düşük maliyetle finansal sisteme makul vadeler için eser sağlarken borçlanma maliyetlerimiz açısından da değerli tasarruflar elde edebilmekteyiz.

Milletlerarası piyasalar açısından hakikat vakit ve hatalısız fiyatlama kuralsiyle iştahımız olabilir, bu bağlamda bu yıl için tespit edilen 9 milyar USD’lik maksada ait olarak bir revizyon gerçekleştirmedik. Fiyatlama dinamikleri açısından uygun fırsatları geçmişte olduğu üzere önümüzdeki periyotta de değerlendirmeye devam edeceğiz.

Pandeminin ekonomik tesirlerini beklentilerin ötesinde sınırlamayı başardık. Bütçe performansımız bütün gelişmekte olan ülkelerden daha uygun, ek fonlama gereksinimimiz da görece çok daha az. Mevcut durumda toplam ve yabancı para cinsinden likiditemiz, pandemi evvelsi planladığımızın çok üstünde, epeyce güçlü düzeylerde ve yıl süresince bu biçimde devam etti. Bu güçlü likidite konumumuz aracılığıyla de borçlanma hakkında rastgele bir aciliyeti katiyetle hissetmiyoruz.

Toplam borç stoku içerisinde yabancı para borcun hisse gelişimi epey yakın zamandan takip ettiğimiz bir konu. Bu bağlamda finansal kesim ve ülke dinamiklerinden kopuk bir stratejiyle hareket etmemiz mümkün değildir. Ülkedeki tasarruf dinamiklerinde değişime bağlı olarak esnek stratejiler uygulamakla bir arada yabancı para borcun hissesinde dramatik bir değişim görmüyoruz. Misal verilecek olursa bugünkü düzeyler pandemi devri evvelsinde Mart sonu düzeylerle çabucak hemen aynı.

Eylül-Kasım periyodu için açıkladığımız aylık borçlanma programında görülebileceği üzere ihracına bir müddettir orta verdiğimiz 5 ve 10 yıl vadeli sabit faizli TL menkul değer ihraçlarına tekrar başlayacağız. Yeniden yabancı para cinsi içerisinde bedellendirilen altın hakkında da bir parantez açmak gerekiyor. Altın ülkemizde klasik tasarruf araçlarının başında gelen bir eser. Devir dönem artıp azalmakla bir arada daima olarak tasarruf sahiplerinin altın tarafında tercihlerini görmekteyiz. Bu bağlamda yastık altı olarak tabir edilen finansal sistem haricinde tutulan altınların sisteme dahil edilmesi maksismiyle altın cinsinden ihraçlara da yük verdik. Bankaların altın hakkında karşılaştıkları değerli bir alokasyon sorunu kelam konusuydu. Öteki yabancı para cinsinden borçlanmalara nazaran çok daha düşük maliyetlerle altın cinsinden tahvil ve kira sertifikası ihraçları gerçekleştirdik ve maliyetlerimizi düşürürken altın cinsinden tasarrufların finansal sisteme dahil olmasında da takviye olduk. Bu da bu başlık altında kıymetlendirilmesi gereken değerli bir konu.

S: Bankacılık sisteminde bir konsolidasyon muhtaçlığı olduğunu düşünüyor musunuz? Kamuya ilişkin portföy ve sigorta şirketlerinde olduğu üzere kamu bankaları ile kalkınma bankalarını birleştirme tarafında bir plan var mı?

C: Şu anda gündemimizde bu türlü bir mevzu yok. Çok daha güçlü bir finansal mimari maksadımız doğrultusunda yakın vakitte farklı adımları atacağız.

S: Cari açığı denetim altında tutarken büyümeye dayanak sağlayacak optimum kredi büyümesi oranı nedir?

C: 2019 yılını cari fazla ile kapattıktan sonra, 2020 yılının birinci 8 ayında 32,9 milyar dolarlık cari açık verdik. Lakin bu manşet sayısı hatalısız pahalandırmak gerekir.

Birincisi, birinci 8 aylık cari açığın 13,3 milyar dolarlık kısmı net altın ithalatından kaynaklanıyor. Altın ithalatını klasik mal ve hizmet ithalatından ayırmak gerekir, zira altın bir yatırım malıdır ve ülkemiz açısında bir fonlama açığı oluşturmaz. Altın hariç bakıldığında cari açığımız 19,6 milyar dolar düzeyine geriliyor.

İkincisi, bu yıl KOVİD-19 salgını olmasaydı 40 milyar dolar turizm geliri elde etmeyi bekliyorduk; lakin güncellenen yıl sonu beklentisi 10 milyar dolar seviyesinde. Yılın birinci 8 ayında salgın sebebiyle kaybettiğimiz turizm gelirlerini de denkleme koyduğumuzda karşımıza şöyle bir sonuç çıkıyor: Cari istikrar sayılarına altın hariç bakıldığında, şayet salgının turizm gelirleri üstündeki süreksiz tesiri olmasaydı, biz bugün cari açığın büyümesini değil cari fazlayı konuşuyor olacaktık.

Özetle, sayılar hatalısız ve derinlemesine incelendiğinde, dış istikrar hakkında sav edilenin tersine önemli ve kalıcı bir kötüleşme kelam konusu değil.

Iktisat programımızın temel ögelerinden birisi orta vadede cari dengeyi sağlamak ve dış finansman bağımlılığını azaltmaktır. Bunu ihracatı ve turizm gelirlerimizi artırarak, ithal mal ve hizmetleri yurt içinde üreterek, tasarruf oranlarımızı artırarak, kaynaklarımızın daha birçoklarını üretime ayırarak ve rekabetçi bir kur siyaseti uygulayarak başaracağız.

İhracatın finansmanı hakkında Eximbank, ithal eserlerin ikamesi ile ilgili projelerin finansmanı hakkında da Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası yenilenmiş iş modelleri ve insan kaynağı ve Merkez Bankamızın kendilerine sağlamış olduğu özel fonlama olanakları ile başka kamu bankalarımız ile beraber değerli misyonlar üstlenecekler. Varlık Fonumuz da önümüzdeki periyotta kuruluş hedefi çerçevesinde yatırımlar gerçekleştirerek cari istikrara katkı sağlayacak. Karadeniz’de keşfedilmiş Tamamen doğalgaz yanında yeni keşiflerle çıkarılacak Tamamen doğalgaz ve petrol cari istikrarın sağlanması, bazı zaman cari fazlaya geçilmesi hakkında değerli rol oynayacak.

S: Avrupa Birliği’nin Doğu Akdeniz’de Yunanistan ile yaşanan tansiyon sebebiyle Türkiye’ye uygulamakla tehdit ettiği yaptırımlarla ilgili görüşleriniz nedir?

Türkiye’nin yerine kendilerini koysunlar. Ege’de bize dayatılmaya çalışılan haritayı sanki hangi AB ülkesi kendisi için olsa kabul edebilir. AB, sıkıntı Türkiye olunca milletlerarası hukuku, adaleti savunmaktan bu kadar kolay vazgeçmemeli. sıra sıra baktığınızda, Türkiye, AB içerisindeki ülkelerin çok büyük bir çoğunluğu ile güçlü ve karşılıklı menfaatlere dayanan münasebet içerisinde. Lakin, husus AB’ye geldiğinde, bir yada iki ülkenin siyasi saiklerle yada seçim kaygıları ile Türkiye’ye karşı cephe alması tüm AB ülkelerinin çıkarlarını riske atıyor. Yunanistan’ın bugün Fransa ile içerisine girdiği tavrın ne bu iki ülkeye ne de AB’ye bir yararı yoktur. Aklı selim ile düşündükleri takdirde, yaptıkları hatalıın farkına varacaklarına eminiz lakin umarız geç olmaz.

Bloomberg News

1 Beğen

Film izle

Porno izle