2020 Nobel Kimya Mükafatı DNA kurgulama idaresini geliştiren 2 bilim insanına verildi

2020 Nobel Kimya Mükafatı DNA kurgulama idaresini geliştiren 2 bilim insanına verildi

2020 Nobel Kimya Mükafatı DNA kurgulama idaresini geliştiren 2 bilim insanına verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinden yapılan açıklamada, Charpentier ve Doudna’nın DNA zincirlerini kesmeye ve tekrar birleştirmeye imkan sağlayan “CRISPR/Cas9” siteminin geliştirilmesine katkılarından dolayı mükafata layık görüldüğü açıklandı. Açıklamada, “hayvanların, bitkilerin ve mikro-organizmaların DNA’larının çok duyarlı biçimde değiştirilmesine imkan sağlayan sistemin ömür bilimleri üstünde ihtilal niteliğinde bir tesir yarattığı, kanserin ve kalıtsal hastalıkların tedavi etmeye yönelik umutlara katkı sağladığı” açıklandı.

– “Genetik makas”

Fransız mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier, “Streptococcus pyogenes” ismi verilen bakteri üstündeki çalışmalarda, daha evvel bilinmeyen “tracrRNA” ismi verilen bir molekülün varlığını keşfetti. Charpentier, molekülün, virüsleri DNA’ları keserek tesiriz hale getiren, “CRISPR/Cas” ismi verilen bakterinin kalıtsal bağışılık sisteminin kesimi olduğunu gösterdi.

Charpentier, keşfini 2011’de paylaştığı makaleyle bilim dünyasıyla paylaşırken, aynı yıl RNA üzerine geniş bilgi sahibi Amerika Birleşik Devletleri’li biyokimyager Jennifer Doudna ile laboratuvar çalışmalarına başladı. Charpentier ve Doudna, çalışmalarında bakterinin “genetik makası” fonksiyonu gören molekülü laboratuvar ortamında yine yaratmayı başardı.

Ihtilal niteliğindeki bu deneyi akabinde bilim kişilerı bu genetik makasın yine programlamak üzere çalışmalar yürüttü. Molekül, virüs DNA’larını, hücre DNA’sından keserek ayırabiliyordu Lakin Charpentier ve Doudna, molekülün DNA zincirini rastgele bir noktasına da birebir halde müdahale edebileceğini ispatladı.

Charpentier ve Doudna’nın gerçekleştirdiği keşfin akabinde, CRISPR/Cas9 sistemi dünya çapında genetik araştırmalarda kullanılmaya başladı.

Emmanuelle Charpentier, 1968 senesinde Fransa’da dünyaya geldi. Sorbonne Üniversitesinde biyokimya, mikro biyoloji ve genetik eğitimi alan Charpentier, Amerika Birleşik Devletleri’de New York Üniversitesi ve Viyana Üniversitesinde klinik çalışmalar yürüttü. Charpentier, hala Almanya’da Max Planck Enstitüsünün enfeksiyon biyolojisi kısmının yöneticiliğini yapıyor.

Jennifer A. Doudna, 1964’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Washington kentinde dünyaya geldi. Ponoma Üniversitesindeki eğitiminin akabinde Harvard Tıp Fakültesinde doktora yaptı. RNA çalışmalarında uzmanlaşan Doudna, hala Kaliforniya Üniversitesinde öğretim kullanıcı hesabı yapıyor.

Charpentier ve Doudna, mükafatın yanı sıra 10 milyon İsveç Kronu (1 milyon 122 bin 45 dolar) para armağanını da paylaşacak.

Ödül, geçen yıl, “lityum iyon bataryaların icat edilmesine yönelik çalışmalarından ötürü” Amerika Birleşik Devletleri’li John B. Goodenough, İngiliz M. Stanley Whittingham ve Japon Akira Yoşino’ya verilmişti.

– Charpentier ve Doudna, Nobel Mükafatını paylaşan birinci bayanlar oldu

Bu yılki Nobel Kimya Mükafatı, bayan adaylar ortasında paylaşılan birinci örnek oldu. Mükafata Charpentier ve Doudna’dan evvel 5 bayan layık görülmüştü. Marie Curie 1911’de, kızı Irene Joliot-Curie 1935’te, Dorothy Crowfoot Hodgkin 1964’te, Ada Yonath 2009’da ve Frances H. Arnold 2018’de mükafatın sahibi olmuştu.

– Nobel Kimya Mükafatı

Nobel Kimya Mükafatı, 1901’den bu yana her sene fizik alanında insanlığa değerli katkı sunan bireylere veriliyor. Ödül, 1901 ile 2019 yılları ortasında 111 sefer verildi. Toplam 184 kişinin layık görüldüğü ödüllerden 63’ü tek kişie verilirken, 23’ü 2 kişi, 26’sı ise 3 kişi ortasında paylaştırılmıştı.

Nobel Kimya Ödülü’nü 2015’te Türk bilim insanı Aziz Sancar kazanmıştı. Sancar, “Nobel Mükafatı kazanan birinci Türk bilim insanı” olmuştu.

2 Beğen

Film izle